[Cơ bản] BÀI 5 - 6: DINH DƯỠNG NITƠ Ở THỰC VẬT

Thảo luận trong 'Môn Sinh - Khối 11' bắt đầu bởi quangthoai, 14 Tháng mười hai 2009.

  1. quangthoai

    quangthoai New Member

    Thứ sáu, ngày 26 tháng sáu năm 2009

    BÀI 5-6

    Nhãn: GIÁO KHOA - 11CB
    BÀI 5 - 6:
    DINH DƯỠNG NITƠ Ở THỰC VẬT
    I. VAI TRÒ SINH LÍ CỦA NGUYÊN TỐ NITƠ
    - Nitơ là một nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu của TV. Nitơ được rễ cây hấp thụ từ môi trường ở dạng NH4+ và NO3_. Trong cây NO3_ được khử thành NH4+ . Nitơ có vai trò quan trọng đối với đời sống của TV:
    * Tham gia cấu tạo nên các phân tử protein, enzim, coenzim, axit nucleic, diệp lục, ATP …
    * Tham gia điều tiết các quá trình trao đổi chất và trạng thái ngậm nước của tế bào  ảnh hưởng đến mức độ hoạt động của tế bào.
    II. QUÁ TRÌNH ĐỒNG HOÁ NITƠ Ở TV:
    Sự đồng hoá Nitơ trong mô TV gồm 2 quá trình:
    1. Quá trình khử nitrat:
    - Là quá trình chuyển hoá NO3_ thành NH4+, có sự tham gia của Mo và Fe được thực hiện ở mô rễ và mô lá theo sơ đồ
    NO3_ (nitrat)  NO2_ (nitrit)  NH4+ (amoni)
    2. Quá trình đồng hoá NH4+trong mô TV:
    Theo 3 con đường:
    * Amin hoá trực tiếp các axit xêto:
    Axit xêto + NH4+ Axit amin.
    * Chuyển vị amin:
    Axit amin + axit xêto  a. amin mới + a. xêto mới
    * Hình thành amit:
    Là con đường liên kết phân tử NH3 với a. amin đicacboxilic.
    A. amin đicacboxilic + NH4+ amit
    Sự hình thành amit có ý nghĩa sinh học quan trọng
    + Đó là cách giải độc NH3 tốt nhất (NH3 tích luỹ lại sẽ gây độc cho tế bào)
    + Amit là nguồn dự trữ NH3 cho quá trình tổng hợp a. amin khi cần thiết.
    III. NGUỒN CUNG CẤP NITƠ TỰ NHIÊN CHO CÂY:
    1. Nitơ trong không khí:
    - Nitơ phân tử (N2) trong khí quyển chiếm khoảng gần 80%, cây không thể hấp thụ được N2, còn NO và NO2 trong khí quyển là độc hại với TV. Các vi sinh vật cố định đạm có enzim nitrôgenaza có khả năng liên kết N2 với hidro  NH3 thì cây mới đồng hoá được.
    2. Nitơ trong đất:
    - Nguồn cung cấp chủ yếu nitơ cho cây là đất. Nitơ trong đất tồn tại ở 2 dạng: nitơ vô cơ (nitơ khoáng) và nitơ hữu cơ (trong xác SV) ,
    - Rễ cây chỉ hấp thụ từ đất nitơ vô cơ ở dạng: NH4+ và NO3_
    - Cây không hấp thụ trực tiếp nitơ trong xác SV mà phải nhờ các VSV trong đất khoáng hoá thành: NH4+ và NO3_

    IV. QUÁ TRÌNH CHUYỂN HOÁ NITƠ VÀ CỐ ĐỊNH NITƠ TRONG ĐẤT:
    1. Quá trình chuyển hoá nitơ trong đất:
    - Trong đất còn xảy ra quá trình chuyển hoá nitrat thành nitơ phân tử ( NO3_  N2) do các VSV kị khí thực hiện, do đó đất phải thoáng để ngăn chặn việc mất nitơ.
    2. Quá trình cố định nitơ phân tử:
    - Là quá trình liên kết N2 với H2  NH3 (trong môi trường nước NH3  NH4+).
    * Con đường hoá học: xảy ra ở công nghiệp.
    * Con đường sinh học: do VSV thực hiện (các VK này có enzim nitrogenaza có khả năng bẻ gãy 3 liên kết cộng hoá trị của nitơ để liên kết với hidro tạo ra NH3), gồm 2 nhóm:
    + Nhóm VSV sống tự do như VK lam có nhiều ở ruộng lúa.
    + Nhóm VSV sống cộng sinh với TV như VK nốt sần ở rễ cây họ Đậu.
    V. PHÂN BÓN VỚI NĂNG SUẤT CÂY TRỒNG và MÔI TRƯỜNG:
    1. Bón phân hợp lí và năng suất cây trồng:
    * Đúng lượng
    * Đúng loại
    * Đúng lúc
    * Đúng cách
    2. Các phương pháp bón phân:
    - Bón phân qua rễ: bón vào đất (bón lót và bón thúc)
    - Bón phân qua lá: phun lên lá (khi trời không mưa và nắng không gay gắt)
    3. Phân bón và môi trường:
    - Bón phân hợp lí sẽ tăng năng suất cây trồng và không gây o nhiễm môi trường.



    II. CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP VỀ NHÀ:
    1. Vì sao thiếu nitơ trong môi trường dinh dưỡng, cây lúa không thể sống được?
    Vì nitơ là một nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu (không chỉ đối với cây lúa). Bổ sung nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu là gì (…)
    2. Quá trình khử nitrat có vai trò gì?
    Vì trong 2 dạng nitơ mà cây hấp thụ được từ ngoài môi trường NO3- là dạng ôxi hóa, nhưng trong cơ thể thực vật nitơ chỉ tồn tại ở dạng khử do đó nitrát cần được khử thành amôni để tiếp tục đồng hoá thành axit amin, amit và prôtêin
    3. Thế nào là bón phân hợp lí, vai trò của biện pháp đó đối với năng suất cây trồng và môi trường?
    Bón đúng nhu cầu của cây theo đặc điểm di truyền của giống, loài cây, theo pha sinh trưởng và phát triển, theo đặc điểm lí, hoá tính của đất và theo điều kiện thời tiết. Phân bón phải đúng loại, đủ số lượng và tỉ lệ thành phần dinh dưỡng hợp lí.
    Bón phân không đúng thì năng suất sẽ thấp, hiệu quả kinh tế thấp. Bón phân vượt quá liều lượng cần thiết sẽ làm giảm năng suất, chi phí phân bón cao dẫn đến hiệu quả kinh tế thấp, gây ô nhiễm nông phẩm và môi trường, đe doạ sức khoẻ con người.
    4. Dựa vào kiến thức đã học hãy giải thích câu ca dao sau:
    “Lúa Chiêm lấp ló đầu bờ – Hễ nghe tiếng sấm phất cờ mà lên”
    Lúa Chiêm là giống lúa có xuất xứ từ khu vực Nam Trung Bộ, gieo vào tháng giêng và thu hoạch khoảng tháng năm âm lịch. Khoảng tháng 2 tháng 3 khi mùa mưa bắt đầu, có nhiều sấm sét là điều kiện quan trọng giúp cố định một lượng lớn nitơ bổ sung dinh dưỡng cho đất…
    N2 +O2  2NO2 + H2O  HNO3  H+ + NO3-
     1: sấm sét sinh ra nhiệt độ cao xúc tác phản ứng diễn ra trong bầu khí quyển
     2: sản phẩm theo nước mưa rơi xuống đất
     3: hoà tan vào đất tồn tại ở dạng NO3- , là nguồn dinh dưỡng khoáng quan trọng cho cây lúa
     

Chia sẻ trang này